Ellen Kuras, QP từng hợp tác với các đạo diễn như Michel Gondry, Spike Lee, Jonathan Demme… sẽ chia sẻ với bạn những kinh nghiệm để thành công trong sự nghiệp quay phim.

Ellen Kuras, thuộc ASC, là một trong những cinematographer người Mỹ đang làm việc có sự nghiệp ấn tượng nhất hiện nay. Cô đã từng quay cho nhiều đạo diễn lớn như Spike Lee, Harold Ramis, và Sam Mendes và một số bộ phim độc lập được yêu thích nhất của thế kỷ này. Như Eternal Sunshine of the Spotless Mind của Michel Gondry, Coffee and Cigarettes của Jim Jarmusch. Cô là người đầu tiên 3 lần giành giải Best Dramatic Cinematography tại liên hoan phim Sundance (với các phim Swoon, Angela, và Personal Velocity), nhận được 1 đề cử Oscar và giành được một giải Emmy với phim tài liệu mà cô vừa quay vừa là đạo diễn, có tên là The Betrayal (Nerakhoon)

“Để trở thành một đạo diễn và QP thành công, quy tắc số một của cô chính là: đừng biến mình thành một đứa khốn nạn.”

Không chỉ những kỹ năng và các thành tựu của cô khiến cô trở nên xuất chúng – thái độ và cách tiếp cận của cô đối với công việc cũng là một phần quan trọng. Cô chịu khó lắng nghe, nghiêm túc trong việc hợp tác với người khác, sử dụng mọi cơ hội để tiến bộ hơn nữa trong khả năng kể chuyện bằng hình ảnh, và cô trân trọng toàn bộ thành viên nhóm của mình.

Tại buổi chia sẻ ở Liên hoan phim Tribeca 2017 vừa rồi, Kuras đã chia sẻ một vài điều quan trọng ảnh hưởng đến thành công của cô với những DP và đạo diễn mới vào nghề.

Hiểu về tầm nhìn của người đạo diễn
Nói chung, Kuras cảm thấy rằng, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của QP là lắng nghe người đạo diễn của mình và thực sự quan tâm đến tầm nhìn của họ. Cô nói: “Không phải đạo diễn nào cũng biết về các loại ống kính, không phải đạo diễn nào cũng biết về blocking. Vì vậy, hãy lắng nghe và tìm hiểu chính xác họ muốn nói điều gì. Nó không phải là việc tạo ra các shot, nó là việc cố gắng để tạo ra câu chuyện bằng máy quay và ánh sáng.”

Thay vì đưa ra những quyết định về mặt kỹ thuật nào cần được thực hiện, bạn cần phải hiểu câu chuyện của mình một cách chặt chẽ. Điều này có vẻ hiển nhiên, nhưng Kuras nói: “Có rất nhiều người mà tôi quen quay nhưng không thực sự hiểu câu chuyện là gì. Họ không biết họ đang quay cái gì cả.”

Cả đạo diễn lẫn người quay phim đều cần biết rõ họ muốn cover một cảnh như thế nào. Điều này đòi hỏi phải giao tiếp với nhau. Đặc biệt là khi quay phim tài liệu, sẽ có lúc bạn rơi vào tình huống quay mà không có đạo diễn đi cùng. Vì vậy, những cuộc trao đổi giữa hai người càng chi tiết càng tốt, về việc các bạn muốn khán giả nhìn thấy gì và cảm thấy gì.

Với phim truyện, Kuras khuyên nên dành thời gian cho tiền kỳ càng nhiều càng tốt. Cô nhớ lại rằng trong những phim mà cô thực hiện với Rebecca Miller, như là Personal Velocity và Angela. “Chúng tôi dành 4 giờ một ngày, liên tục trong suốt 2 tháng, để ngồi cùng nhau và nói về kịch bản.”

Dù cho làm việc với ai đi nữa, Kuras đều đề nghị một khoảng thời gian là 4 ngày liên tục để làm việc với đạo diễn, để hiểu được tầm nhìn của đạo diễn đó. “Bạn cần phải hiểu họ nhìn thấy cái gì, và bạn thực sự muốn làm cái gì trước khi ra phim trường, bởi vì ngay khi bạn bắt đầu phải thảo luận lại với đạo diễn trên phim trường, bạn sẽ làm mất thời gian và đánh mất cái nhìn sáng suốt của chính mình.”

Kuras nhấn mạnh sự hiểu biết về tầm nhìn của người đạo diễn: “Bởi vì mỗi shot quay có câu chuyện riêng của mình. Mỗi cú pan máy đều có lý do của nó. Có lý do đằng sau mỗi quyết định về ống kính mà bạn đưa ra. Tại sao bạn dùng cú dolly? Bởi vì cú dolly có vẻ ngầu ư? Có lẽ. Nhưng rồi thì nó có ý nghĩa gì? Bạn phải hiểu rằng khi chúng ta nhìn thấy điều gì đó, chúng ta cảm nhận nó một cách trực quan như một người khán giả và nó ảnh hưởng đến chúng ta.”

Hình ảnh luôn phải phản ánh ý nghĩa của phim
Kuras bắt đầu với một lời cảnh báo: Đừng quá bận tâm đến các hình thức và công cụ mà quên mất điều bạn đang muốn nói.

Cô nói: “Có một loại môi trường khác biện hiện nay trong thế giới điện ảnh. Bạn có thể làm cả một bộ phim dài với cái iPhone của bạn. Vậy nên, câu hỏi trở thành: Điều gì làm bạn khác biệt với những người làm phim khác?”

Kuras cho rằng câu trả lời nằm ở quan điểm của bạn, thể hiện qua những lựa chọn mà bạn đưa ra. Cô học được bài học này khi cô thuê một cinematographer để quay bộ phim mà cô đã dùng để làm luận án Thạc sĩ Nhân học Xã hội trong những năm 80. Cô giải thích cho ông về câu chuyện mà cô muốn kể, nhưng khi cô nhận lại cuốn phim 16mm của mình, Cô nói: “nó là một bộ phim được quay rất đẹp, nhưng nó bị thiếu cái gì đó. Tôi không thể thay đổi bộ phim nữa. Nhưng phải thú nhận là bộ phim không tác động được đến tôi.”

Cho đến khi co bắt đầu sự nghiệp của mình, cô bắt đầu nhận ra thứ bị thiếu trong cuốn phim trước đây của cô chính là ý nghĩa của bộ phim ẩn sau lớp hình ảnh trực quan mà người quay phim tạo ra. Cô nói: “Nó là thuộc về tính chủ quan. Mỗi phần của nó. Bởi bạn, với tư cách là một người làm phim, phải đưa ra nhiều quyết định khác nhau.”

Cô khuyến khích các QP tự hỏi mình một câu hỏi trong mỗi lần quay: Làm thế nào mà tôi có thể cấu trúc những thứ tôi đang làm – tôi quay cái này như thế nào – để nó có tác động đến ý nghĩa? Làm thế nào mà chúng ta có thể hiểu được ý nghĩa của phim một cách hình ảnh?”

Các hiệu ứng in-camera có thể trở nên cảm xúc hơn
Nói rằng Gondry muốn quay trở lại những điều căn bản Eternal Sunshine là còn nhẹ nhàng. Kuras nói: “Anh ta giống như một đứa trẻ bảy tuổi. Có đôi lúc anh ta cắc cớ: “Tôi cần một ít giấy mô hình. Nó ở đâu?”. Vẻ đẹp của bộ phim, trên thực tế, nằm giữa những ký ức và thực tại, cần có chỗ để thực hiện các hiệu ứng in-camera.

Vị trí chính của nó cũng đòi hỏi các phương pháp tiếp cận cơ bản, nhóm không thể thiết đặt đèn hay dán băng keo ở bất kỳ chỗ nào ở trong nhà. Kuras dùng nó như một cơ hội để thực hiện các kỹ thuật mới.

Cô và Gondry “đặt đèn trên các dimmer, quay qua kính, dùng reflection và hỏi “làm thế nào mà chúng ta có thể sử dụng tất cả những yếu tố thô sơ này mà quên mất rằng chúng ta có rất nhiều công cụ kỹ thuật số khác trong hậu kỳ?”

Mỗi shot bạn quay là một vòng tròn. Nó có bắt đầu, điểm giữa và kết thúc.

Dùng các hiệu ứng in-camera quan trọng hơn nhiều so với những “sai lầm hạnh phúc” thường xuất hiện trong thế giới analog: nó tăng cường cảm giác. Karus nói: “Hãy cho phép mình cảm nhận điều gì đó. Cho phép mình trở nên thô ráp và sẵn sàng. Cho phép mình có cảm xúc khi quay. Bạn có thể làm ra những bộ phim đẹp, nhưng điều đó không có nghĩa rằng đó là những tác phẩm có cảm xúc.”

Đừng phụ thuộc vào các cảnh phản ứng
Những câu hỏi mà Kuras thường hỏi khi họp với đạo diễn, liên quan đến vấn đề quan điểm: “Bạn muốn kể câu chuyện về ai? Bạn muốn kể câu chuyện này từ góc nhìn nào? Chúng ta có nhìn qua vai nhật vật không? Và chúng ta có biểu hiện suy nghĩ của nhân vật không? Chúng ta có nhìn một người khác từ xa? Nó có phải là một quan điểm toàn diện không? Và chúng ta có đứng lùi lại để nhìn căn phòng không?”

Đối với Kuras, điều ít thú vị nhất là các set up truyền thống: một master shot, và các shot cận thể hiện sự phản ứng của nhân vật. Cô nói: “Sẽ thú vị hơn khi bạn làm khác đi một chút. Khi xem Eternal Sunshine [of the Spotless Mind], bạn có thể thấy rằng nếu chúng tôi quay phim đó bằng cách truyền thống, nó sẽ là một phim siêu buồn ngủ.”

Các cảm giác năng động của bộ phim đã đưa tên tuổi của Gondry lên một tầm mới đến từ quyết định quay handheld. Theo Kuras, Gondry “đã đưa ra quyết định của mình, rằng ông muốn mọi thứ phải thật cơ bản. Vì vậy tôi nhận ra rằng hình thức của bộ phim phải là một phần của nội dung. Tôi biết rằng quay handheld và quay với các góc trông hơi “lén lút” sẽ giúp tạo ra cảm giác cho bộ phim đó.”

“Cho phép bản thân mình có cảm xúc khi quay.”

Gondry đã rất kiên trì trong việc quay handheld. Trong thực tế, đôi khi ông đẩy Kuras từ phía sau bởi ông cảm thấy rằng cô đang giữ máy quay quá ổn định. Cô nhớ lại: “Ông muốn mọi thứ phải thực sự thô ráp. Vì vậy tôi nói: “Okay, nó liên quan đến sự nghiệp điện ảnh của mình”. Và tôi tiếp tục thực hiện, và nó quan trọng bởi vì khi bạn xem bộ phim như một toàn thể, bạn sẽ nhận ra rằng bạn đã đi vào khía cạnh năng động của nó.”

Để tạo ra được cảm giác “cơ bản” của phim, Gondry muốn Kuras quay Eternal Sunshine bằng các long take để các diễn viên có thể di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Cô phải tìm cách để dù quay long take thì vẫn lấy được các shot phản ứng truyền thống, phục vụ cho tầm nhìn của bộ phim.

Kỹ năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo là công cụ tốt nhất của bạn.
Ngoài việc nghe theo trực giác của mình, Kuras nói rằng lời khuyên tốt nhất mà cô có thể dành cho bạn là: “Nếu bạn không biết điều gì đó thì hãy hỏi. Đó là điều quan trọng. Và hữu ích”

Giải quyết vấn đề là tên của một trò chơi trong làm phim. Kuras từng phải dùng đến nó trong mọi công việc, đặc biệt là trong bộ phim tài liệu của chính cô The Betrayal (Nerakhoon). Cô bắt đầu phim này khi học cấp 3, nơi cô biết rằng mình muốn trở thành một QP, và đạt được mục tiêu nó sau 25 năm. Có rất nhiều rào cản phải vượt qua, một khi sự nghiệp của cô bắt đầu phát triển. Cô quay 35 bộ phim khác giữa khoảng thời gian bắt đầu và kết thúc quá trình sản xuất bộ phim. Nhưng chủ yếu là các trở ngại về mặt hậu cần, đòi hòi cô liên tục đưa ra những câu hỏi, trau dồi các kỹ năng và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo để có thể vượt qua được.

Bộ phim miêu tả câu chuyện của một gia đình về những trải nghiệm của họ trong cuộc chiến bí mật của chính phủ Hoa Kỳ tại Lào trong chiến tranh Việt Nam. Một trong những rào cản mà cô gặp phải là Lào là một quốc gia đóng, và cô không thể đến đó trong nhiều năm. Vì vậy cô bắt đầu quay phim với những người nhập cư Lào ở Brooklyn. Cô học tiếng Lào. Và khi cô không thể đưa các đoạn clip tư liệu vào phim, cô đã chiếu nó lên tường với một cái máy chiếu 16mm và quay phim lại đoạn chiếu đó để có thể đưa vào phim của mình.

Cô kể tất cả những ví dụ này như một minh chứng cho thấy rằng giải quyết vấn đề là một kỹ năng cần thiết trong mọi hoàn cảnh khác nhau. Cô nói: “Các thách thức sáng tạo nên được xem là một phàn trong kho vũ khí sáng tạo của bạn chứ không phải là một rào cản chống lại bạn.”

Đừng có cố trở thành một kẻ khốn nạn

Khi được hỏi về điều quan trọng nhất giữa mối quan hệ giữa đạo diễn và QP, Kuras đã nhấn mạnh vào sự tin tưởng. Cô nói: “Điều quan trọng nhất với tôi là mình có thể tin tưởng đạo diễn của mình. Và họ biết rằng tôi đang theo dõi họ và tôi đang cố gắng để hiểu được họ, nhằm kể câu chuyện của họ, và nâng cao câu chuyện đó.”

Kuras cũng tin tưởng vào tầm quan trọng của việc chú ý đến mọi người tham gia vào quá trình hợp tác. Cô nói: “Đoàn làm phim quan trọng đối với tôi. Và tất cả những ai biết tôi đều biết rằng tôi là một người ủng hộ các thành viên đoàn làm phim về thời gian và bảo vệ cho họ. Rất nhiều lần, các QP nghĩ rằng họ đứng đầu hệ thống phân cấp và rằng họ có quyền đối xử với mọi người như shit.”

Cô nhấn mạnh: “Bạn không cần phải trở thành một kẻ khốn nạn mới thành công được. Và tôi nghĩ tôi là một bằng chứng cho điều đó. Tôi đối xử với mọi người một cách công bằng và tôi tôn trọng mọi thành viên trong nhóm, dù công việc của họ là gì, họ cũng đều quan trọng trong quá trình làm việc.”

Không nhất thiết phải dùng ống prime
Kuras rất thích dùng ống zoom khi quay bộ phim đầu tiên của mình, Swon của Tom Kalin năm 1992. Swoon được quay trong 14 ngày với kinh phí 25000 USD, bằng một máy quay trắng đen 16mm. Chúng tôi thậm chí không có nổi một cái dolly thật. Chúng tôi phải dùng một cái cửa để làm dolly.”

Do những hạn chế về mặt ngân sách, họ đã quay toàn bộ bộ phim trên hai ống kính zoom. Nhưng Kuras nhận ra rằng cô thực sự thích việc đó. Cô nói: “Điều khiến tôi thích ống kính zoom là tôi có thể thay đổi tiêu cự ống kính một chút vào cuối shot. Điều này luôn luôn diễn ra khi đạo diễn hô cut và cái khoảnh khắc diễn ra ngay sau đó khi các diễn viên vẫn đang ở trong nhân vật của họ và họ bắt đầu thoát ra khỏi nó… Và nó gần như kiểu là mỗi shot mà bạn quay là một vòng tròn. Nó có bắt đầu, ở giữa và kết thúc. Nó có câu chuyện riêng của mình. Vì vậy với ống kinh zoom ở lúc kết thúc của câu chuyện đó, bạn có thể kết thúc nó. Tôi có thể nhấn mạnh nó một chút.”

Sau đó, cô được đưa vào để thay thế QP nổi tiếng Sven Nykvist (The Unbearable Lightness of Being) trong phim Angela của Rebecca Miller. Cô gặp anh để xin vài lời khuyên: “ Tôi thích tác phẩm của ông, tôi thích sự thanh đạm của nó, tôi thích cách ông nhìn vào ánh sáng, nhưng điều tôi yêu nhất trong tác phẩm của ông chính là sự cộng hưởng. Tâm hồn và cảm xúc của riêng bạn đi vào tác phẩm của ông.”

Kuras đã nói với Nykvist: “Mọi người đều nói rằng, bạn chỉ có thể trở thành một cinematographer thực thụ khi bạn làm một bộ phim thực thụ. Bạn cần phải dùng ống prime vì nó cho ra chất lượng hình ảnh tốt hơn.” Nykvist cười và nó với cô rằng ông luôn dùng ống zoom.

Lời khuyên của ông đã theo Kuras trong suốt sự nghiệp của mình: “Bạn có thể dùng bất cứ thứ gì mà bạn cảm thấy nó cần cho phim. Hãy đi theo trực giác của mình. Đó là góc nhìn của bạn.”

Nguồn: No Film School

Comments are closed.